دانشکده معارف اسلامی و مدیریت

 

پيشينه رشته:

مديريت يكي از رشته‌هاي علوم انساني به شمار مي‌رود. علوم انساني، مجموعه رشته‌هايي هستند كه حاصل گردآوري و دسته‌بندي تجربيات در جهت شناخت انسان و حل مسائل مر بوط به آن، چه در بعد فردي (مانند روان‌شناسي و زبان‌شناسي) و چه در بعد اجتماعي (مانند جامعه‌شناسي و اقتصاد) مي‌باشند.

علوم انساني ـ برخلاف شناختي كه از آن در دوره دبيرستان وجود دارد ـ از جايگاه بسيار مهم و بالايي در دانشگاه‌ها و مجامع علمي برخوردار است و اهميت ويژه‌ای برای ساختن آينده کشور دارد.

اين اهميت، از پيچيدگي فردي و اجتماعي انسان‌ها و دشواري شناخت آن‌ها (از لحاظ شخصيتي و رفتاري) و حل مسائل و مشكلات مربوط به آنها ناشي مي‌شود. خوب است يادآوري شود كه در علوم فني و مهندسي، دانش، فهم و درك، با ابزارها و تسهيلات خودساخته انسان‌ها سروكار دارد و در علوم زيستي و طبيعي قابل لمس و قابل مشاهده، درگير است؛ اما علوم انساني كه رفتارهاي پيچيده و غير قابل پيش‌بيني فردي و اجتماعي انسان‌ها را مطالعه مي‌كند، بسيار دشوارتر به نظر مي‌رسد. از اين رو، يكي از مهم‌ترين و در عين حال ظريف‌ترين عضو مجموعه علوم انساني،‌ علم مديريت است که به شکل مدون آن سابقه‌ای نه چندان طولانی در ميان علوم انسانی دارد.

موضوع رشته:

مديريت در معناي ساده و عاميانه امري، امري عمومي است كه به هر نوع رياست، سرپرستي، زمان‌بندي و برنامه‌ريزي براي انجام كارهاي شخصي و مانند آنها اطلاق مي‌شود. مديريت در معناي علمي و دانشگاهي آن، به هنر و دانش اداره كارها و انجام كارهاي مناسب به كمك ديگران براي رسيدن به اهدافي معين در يك مجموعه گفته مي‌شود. اداره كارها به اين معنا، نيازمند برنامه‌ريزي، تشكيل يك سازمان يا نظام دادن به يك مجموعه براي اجراي برنامه‌ها، فراهم كردن و تهيه امكانات و افراد مورد نياز، نظارت بر اجراي صحيح و به موقع و از اين قبيل اقدامات مي‌باشد. مديريت مجموعه‌هاي انساني از گروه‌ها و تيم‌هاي كوچك گرفته تا شركت‌ها، ادارات، سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و مانند آنها را شامل مي‌شود. همچنين مديريت سازمان‌ها، ‌مديريت بر تمام مؤسسات دولتي و خصوصي، شركت‌هاي توليدي و صنعتي يا خدماتي را در بر مي‌گيرد.

رشته مديريت، مسائل و موضوعات فوق را در بر مي‌گيرد. بايد توجه كرد كه تحصيل در رشته مديريت با وارد شدن در كارهاي مديريتي متفاوت است. در زمان تحصيل اين رشته، مسائل و موضوعات مربوط به اداره سازمان‌ها و جوامع به صورت مستقيم (آموزش آن) يا غير مستقيم (پژوهش در آن) مطرح مي‌گردد و راه‌ها و روش‌هاي مديريت آنها و لوازم و پيش‌نيازهاي مربوط ارائه مي‌شود. رشته مديريت نيز مانند ساير رشته‌هاي علوم انساني حاصل گردآوري تجارب است كه در اين رشته تجارب مديران موفق و راه‌هاي موفقيت در مديريت يا روش‌هاي بهبود و اصلاح سازمان و جوامع را شامل مي‌شود.

رشته مديريت در زمره علوم ميان‌رشته‌اي و مصرف‌كننده قرار مي‌گيرد. اين علوم و علوم مشابه، علومي هستند كه رشته‌هاي ديگر يا تركيبي از آن‌ها براي پرداختن به مسائل و موضوعات مر بوط به رشته خود بهره مي‌گيرند. براي مثال رشته مديريت از رشته روان‌شناسي جهت تجزيه و تحليل بعد روحي و رواني انسان‌ها و رفتارهاي آن‌ها، از اقتصاد جهت درك داد و ستد‌هاي كوچك و بزرگ در جامعه و چگونگي تهيه منابع مالي جوامع و افراد آنها، از رياضيات جهت استفاده از استدلال‌ها و تحليل‌هاي رياضي در اندازه‌گيري و سنجش كمي روابط در سازمان‌ها و مانند آن بهره می‌گيرد.

معنای تلفيق معارف اسلامی با مدیریت:

ضرورت همراه كردن و كنار هم قرار دادن معارف اسلامي و مديريت در عنوان اين رشته و از تلاش و قصد دانشگاه امام صادق علیه السلام براي آموزش معارف اسلامي و كاربردي كردن آن در حيطه مديريت و ايجاد مفهومي با عنوان مديريت اسلامي، ناشي مي‌شود.

مديريت، در بخش‌هاي مختلف زندگي انسان‌ها گسترده شده و در آن تأثير مي‌گذارد. بنابر اين از لوازم دست يافتن به هدف مذكور، توجه به نگرش اسلام، ارزش‌ها، اصول و معارف اسلامي درباره امر مديريت است. در حال حاضر، دروس معارف اسلامي و دروس مديريتي به صورت مجزا و جدا از هم ارائه مي‌شوند. بنابر اين بخشي از تلفيق اين دو، به عهده دانشجوي رشته معارف اسلامي و مديريت مي‌باشد. دانشجوي اين رشته با نگرش و فهمي كه از تحصيل معارف اسلامي بدست مي‌آورد، اجزاء و ابعاد مختلف مديريت را مورد ارزيابي قرار داده و آنها را در جهت اهداف ناب دين اسلام (در خصوص زندگي فردي و اجتماعي انسان‌ها) اصلاح و تكميل مي‌كند. اصول مديريت، وظايف مدير، ويژگي‌هاي مدير، مهارت‌هاي مديريتي، مسائل سازمان‌ها، بهبود سازمان‌ها، ‌رشد سازمان‌ها و مانند آن،‌ از جمله اين ابعاد و اجزا مي‌باشند.

اميد است كه در آينده، مطالعات و تحقيقات عميق‌تر دنبال شده و نتايج آن‌ها در قالب علوم ودروس مختلف دانشگاهي به برنامه‌هاي آموزشي اين رشته اضافه شود.

شناخت عميق و دقيق دين اسلام و معارف و آداب آن و پايبندي به آنها، براي دانشجوي معارف اسلامي و مديريت دانشگاه امام صادق علیه السلام، با ارزش و مهم است. اين دانشجویان بخشي از تلاش‌هاي خود را در اين راه صرف می‌كنند و در كنار آن به مسائل و مشكلات اجتماعي انسان‌ها (چه در ايران و چه در ساير كشورها) و اداره جوامع بر اساس اصول و فرهنگ اسلامي، اهميت داده و به آن‌ها توجه دارند. در اين رشته تلاش می‌شود تمامي ويژگي‌ها و مهارت‌هاي يك دانشجوي مديريت اسلام شناس مسلمان را در دانشجو ايجاد و تقويت شود؛ به نحوی که دانش‌آموختگان اين رشته اهل مطالعه و تحقيق بسيار بوده و تلاشگر، كوشا، با انگيزه، خستگي‌ناپذير، آرمان گرا و اهل توكل و توسل در تصميمات خود باشند. فرصت‌هاي در دست خود را بيهوده از دست ندهند، با معارف و مباني اسلامي آشنا بوده و كاربردي شدن آنها در عرصه‌هاي مختلف زندگي را باور داشته باشند؛ عاقبت انديش و آينده‌نگر باشند، همواره خود را بسنجند، اصلاح كنند و دوباره بسازند...

دروس، گرایش‌ها و مقاطع تحصيلی رشته:

دوره تحصیلی در رشته معارف اسلامی و مدیريت مانند سایر رشته‌های دانشگاه امام صادق علیه السلام، به صورت  کارشناسی ارشد پیوسته می‌باشد که به صورت چهار سال و نيم کارشناسی و يک سال و نيم تا دو سال کارشناسی ارشد تعریف شده است. دانشجویان در طول دوره تحصیلی کارشناسی ارشد پیوسته، حدود 228 واحد را می‌گذرانند.

چینش واحدهای دوره به گونه‌ای است که دانشجویان همچون دانشجویان مديريت دانشگاه‌های کشور، واحدهای مصوب وزارت علوم، را می‌گذرانند لکن با توجه به رویکرد‌ تلفيقی رشته‌های دانشگاه امام صادق علیه السلام، علاوه بر آن حدود 80 واحد دروس با ماهیت معارف اسلامی (فقه، اصول فقه، دوره مطالعاتی آثار استاد شهید مطهری، تفسیر و تدبر در قرآن کريم، زبان عربی (قواعد و مکالمه عربی) و ...) و همچنین زبان انگلیسی را در طول تحصیل می‌گذرانند.

اين رشته در دانشگاه امام صادق علیه السلام دارای چهار گرایش می‌باشد که در هر دوره بسته به اقبال دانشجويان تعدادی از اين گرايش‌ها تشکيل می‌گردد. اين گرایش‌ها عبارتند از:

گرايش مدیريت بازرگاني:

هدف از اين گرايش آشناسازي و ارائه توانمندي‌هاي لازم به دانشجو جهت تجزيه و تحليل فرآيندهاي بازرگاني، خريد، فروش و توزيع مي‌باشد. دانشجوي اين گرايش قادر خواهد بود تا فرآيندهاي بازرگاني را در تمام مراحل تحليل کرده و تصميمات لازم را اتخاذ نمايد. دروسي چون: مديريت بازاريابي، مديريت استراتژيک، مديريت بازرگاني بين‌الملل، تجارت الکترونيک، مدیريت منابع انسانی، رفتار سازمانی و . . . از دروس تخصصي اين گرايش محسوب مي‌شوند.

گرايش مدیریت دولتي و سياستگذاري عمومي:

در اين گرايش دانشجويان بايد براي پر کردن خلأ تئوريک اداره حکومت و جامعه اسلامي ضمن آشنايي با مباحثي نظير حقوق، علوم سياسي و اقتصاد، توان يکپارچه سازي پاسخ‌هاي همه اين علوم ـ و نيز برخي ديگر ـ به مشکلات موجود و ارائه آن به صورتي جامع براي حل «مسائل عمومي» و اجراي آن راه حل‌ها را نيز بياموزند. دروسي چون: مباني علم اداره، مديريت تطبيقي و توسعه، مدل‌هاي خط‌مشي‌گذاري عمومي، اقتصاد سياسي بين‌الملل، رهبری و تحول در سازمان‌های دولتی، فرهنگ و توسعه، مديريت استراتژیک در سازمان‌های دولتی و . . . از دروس تخصصي اين گرايش محسوب مي‌شوند.

گرايش مدیریت صنعتي:

هدف از اين گرايش توانمندسازي دانشجو جهت درک و تحليل فرآيندهاي صنعتي و امور مرتبط با آن در سطح خرد و کلان مي‌باشد. دانشجوي اين گرايش بايد به دروسي چون: مديريت توليد، مديريت کارخانه، کنترل کيفيت آماري، مديريت پروژه، بازاریابی صنعتی،  و . . . تسلط يابد.

گرايش مدیریت مالي:

هدف از اين گرايش توانمندسازي دانشجو براي تجزيه و تحليل سيستم‌هاي مالي و پولي و آگاهي وي از بازار سرمايه، بورس، نظام‌هاي سرمايه‌گذاري، بانک و . . . مي‌باشد. دانشجوي اين گرايش بايد به دروسي چون: مديريت ريسک، مديريت سرمايه و بازار، بورس و اوراق بهادار، مهندسی مالی، بازار پول و سرمایه و . . . تسلط داشته باشد.

دانشگاه امام صادق علیه السلام، در مقطع دکترای تخصصی رشته معارف اسلامی و مديريت در گرایش‌های مدیريت مالی  و مدیريت دولتی نیز دانشجو می‌پذیرد. دوره دکتری در اين رشته از دو بخش آموزشی و پژوهشی تشکیل شده است. با این توضیح که دوره دکتری رشته معارف اسلامی و مدیريت، بصورت ناپیوسته است و برای ورود به مقطع دکتری، از داوطلبان به صورت کتبی و مصاحبه شفاهی آزمون به عمل می‌آید. افزون بر این، هر ساله، طیف قابل توجهی از دانش‌آموختگان اين رشته در مقطع دکتری دانشگاه‌های کشور و همچنین مراکز خارج از کشور جهت ادامه تحصیل پذیرفته می‌شوند.

کارکر‌دها و توانمندسازی‌های رشته:

دانش‌آموخته رشته معارف اسلامی و مديريت از نظريه‌ها و تئوري‌هاي مختلف درباره مديريت سازمان‌ها، ادارات و شركت‌ها آگاهي پيدا مي‌كند؛ همچنين اطلاعات مفيدي در زمينه وضعيت اداره سازمان‌ها در كشور خود و ساير كشورها بدست مي‌آورد. همچنين از روش‌ها و ابزارهاي تخصصي مورد نياز در مديريت (روش‌هاي آماري،‌ رياضيات، برخي نرم‌افزارهاي رايانه‌اي و ...) اطلاع مي‌يابد. دانش‌ آموخته اين رشته با وظايف معمول يك مدیر (برنامه‌ريزي، تصميم‌گيري، سازماندهي، رهبري، كنترل و نظارت) و نقش‌هايي كه مي‌تواند در سازمان ايفا كند، آشنا مي‌شود. وي در ضمن به فهمي بالاتر از عامه مردم در تجزيه و تحليل مسائل دست مي‌يابد. تحصيل در اين رشته، علاوه بر لزوم كسب مهارت‌هاي اجرايي و عملياتي (مانند تدوين برنامه، كنترل و نظارت بر آن، سازماندهي و...) نيازمند ايجاد و توسعه مهارت‌هاي رفتار با افراد سازمان (سرمايه‌هاي انساني سازمان) و كار كردن با آنان مي‌باشد.

دانشگاه امام صادق علیه السلام که با رویکردی تلفيقی به توليد دانش می‌نگرد، تلاش مي‌کند برنامه‌های آموزشی خود را به گونه‌ای سامان بخشد که دانش‌آموختگان اين دانشگاه بيشتر در حوزه‌های پژوهشی و مطالعاتی ميان‌رشته‌ای (معارف اسلامی و علوم انسانی) توانمند گردند. اين مسأله موجب شده است که هدف اصلی دانشگاه از تأسيس رشته معارف اسلامی و مدیریت، تربيت محققان و پژوهنگان جوانی باشد که در حوزه مدیریت اسلامی صاحب نظریه و توليدکننده دانش باشند. از جمله دانش‌آموختگان صاحب‌نظر دانشگاه در اين حوزه می‌توان به آقایان دکتر غلامرضا گودرزی، دکتر فرهاد ریاضت، دکتر مصباح‌الهدی باقری اشاره نمود.

البته طبيعی است که همه دانش‌آموختگان اين رشته دارای گرایش‌های مطالعاتی و پژوهشی نباشند لذا برخی از ايشان وارد حوزه‌های اجرایی و مدیريتی می‌شوند و به خدمت به نظام اسلامی می‌پردازند. مراکز حساسی چون وزارت اقتصاد و دارایی، معاونت برنامه‌ريزی و نيروی انسانی ریاست جمهوری، سازمان بورس و اوراق بهادار، بانک مرکزی و ... از جمله مراکزی هستند که نيازمند نيروهای متخصص و متعهد می‌باشند. به عنوان نمونه دکتر علی صالح آبادی، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار، دانش‌آموخته رشته معارف اسلامی و مدیریت اين دانشگاه در مقطع کارشناسی ارشد پیوسته  می‌باشند. همچنين در اين رابطه می‌توان به دکتر محمد طالبی مدیر عامل بانک کشاورزی اشاره نمود که دانش‌آموخته اين رشته و از اعضای هيأت علمی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت هستند.

معرفی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت:

در اواخر سال‌هاي دهه 1360، با توجه به احساس نياز مسؤولين دانشگاه، به پرورش نيروهاي توانمند و متخصص در حوزه‌هاي مديريت و حقوق، اين دو رشته، به رشته‌هاي قبلي دانشگاه (الهيات، معارف اسلامی و ارشاد، معارف اسلامي و اقتصاد، و معارف اسلامي و علوم سياسي) اضافه شدند. بدين ترتيب دانشکده معارف اسلامي و مديريت دانشگاه امام صادق عليه السلام در سال 1369 تأسيس گرديد.

آقاي مهندس زاهد و آقاي دکتر منظور به عنوان اولين رئيس و معاون آموزشي دانشکده منصوب شدند، و دانشکده با ساختاري ساده و با همکاري اساتيدي چون دکتر عبده تبريزي، دکتر بصري و دکتر فيض شروع به کار کرد. لازم به ذکر است که در اين دوره، آقاي دکتر مشبکي در سمت قائم مقام رئيس دانشکده فعاليت مي‌کردند. دانشکده معارف اسلامي و مديريت، با استفاده از تجربيات ساير دانشکده‌هاي دانشگاه، ساختار و نظم مناسبي به خود گرفت و علي‌رغم تغييراتي که در مسؤولين دانشکده صورت گرفت، حرکت رو به رشد آن با قدرت ادامه يافت.

پس از مهندس زاهد، آقاي دکتر رضوي (رئيس سازمان امور اداري و استخدامي وقت) رياست دانشکده را برعهده گرفتند و پس از ايشان آقاي دکتر علي رضاييان (چهره ماندگار رشته مدیريت) از سال 1379 تا کنون رئيس دانشکده بوده‌اند.

برای آشنایی بیشتر: http://mgt.isu.ac.ir