دانشکده معارف اسلامی و حقوق

الف) پیشینه دانشکده

دانشکده معارف اسلامی و حقوق به عنوان چهارمین دانشکده دانشگاه امام صادقعلیه السلام در سال 1369 با هدف تربیت دانشجویانی که علاوه بر تسلط بر دانش حقوق، توانایی تجزیه و تحلیل مسائل حقوقی را بر اساس منابع اصیل این رشته از جمله منابع ارزشمند فقه و کلام اسلامی داشته و در عمل نیز قادر به پیاده کردن دانش خود باشند، پدید آمده است.

اولین ریاست دانشکده را جناب آقای دکتر حمید بهرامی احمدی برعهده داشتند و پس از ایشان در سال 1376 جناب آقای دکتر محمدجواد صفار به ریاست دانشکده منصوب شدند. از سال 1378 تا سال 1383 جناب آقای دکتر علی‌حسین مصلحی ریاست دانشکده را برعهده گرفتند. جناب آقای دکتر محسن اسماعیلی از سال 1383 تا سال 1392 به عنوان چهارمین رئیس دانشکده این سمت را برعهده داشتند و در ابتدای سال 1392 جناب آقای دکتر علی غلامی از سوی ریاست محترم دانشگاه حضرت آیت الله مهدوی‌کنیرحمه‌الله به عنوان پنجمین رئیس دانشکده منصوب شده و هم‌اکنون عهده‌دار این سمت هستند.

ب) موضوع رشته

حقوق در اصطلاح مجموعه قواعد و مقرراتی است که به مطالعه مبانی و ساز و کارهای برقراری نظم و تنظیم روابط اجتماعی در جامعه می‌پردازد. بنابراین موضوع این علم عبارت است از:

  • تنظیم روابط افراد جامعه با یکدیگر؛
  • تنظیم روابط افراد جامعه با دولت حاکم؛
  • چگونگی رابطه آن دولت و جامعه با دولت‌ها و جوامع دیگر.

مسائل علم حقوق ناظر به ارائه راهکار برای استیفای حقوق و الزام به تکالیف است؛ اینکه چگونه می‌توان قوانینی وضع کرد تا اشخاص ذی حق یا ذی تکلیف شوند؛ و یا تنظیم چگونگی رابطه شهروندان با دولت و مشخص شدن تکالیف دولت نسبت به مردم جامعه.

 

ج) معنای تلفیق معارف اسلامی با حقوق

ناگفته پیداست که مقررات و قوانین هر کشوری بر اساس مبانی و اصول آن کشور نوشته می‌شود. در کشور ما که دین و مذهب رسمی آن اسلام و تشیع است، اصلی‌ترین منبع برای وضع قوانین منابع دینی و فقهی است؛ به این معنا که در وضع قوانین از قرآن کریم، سنت پیامبر اکرمصلی الله علیه و آله و اهل بیتعلیهم السلام و سیره عقلاء (فقها) استفاده می‌شود.

از آن‌جا که اصلی‌ترین هدف دانشگاه امام صادقعلیه السلام عبارت است از پرورش نیروهای متخصص و متعهد که به تولید علوم انسانی – اسلامی بپردازند، لذا دانشجویان در دوره تحصیلی خود علاوه بر دروس مصوب این رشته، برای آشنایی با مبانی اسلامی به مطالعه دروسی همچون فقه، اصول‌فقه و معارف اسلامی خواهند پرداخت تا بتوانند با استفاده از آموخته‌های قرآنی، حدیثی، کلامی و فقهی خود و با تبیین قوانین و مقررات علاوه بر رفع نیازهای جامعه، به بهترین شیوه بایستگی‌ها و شایستگی‌های مورد مطالبه دین مبین اسلام برای اداره جامعه اسلامی را به نمایش گذاشته و معارف اسلامی را با مباحث حقوقی تلفیق کنند.

 

د) دروس، گرایش‌ها و مقاطع تحصیلی

دوره تحصیلی در رشته معارف اسلامی و حقوق، به صورت کارشناسی ارشد پیوسته است که به صورت پنج سال و نیم کارشناسی و یک سال و نیم کارشناسی ارشد تعریف شده است که دانشجویان در مقطع کارشناسی ارشد گرایش‌های خود را انتخاب می‌کنند و چنان‌چه رشته حقوق جزا و جرم‌شناسی را انتخاب کنند 249 واحد، اگر رشته حقوق خصوصی را انتخاب کنند 246 واحد، و اگر رشته حقوق عمومی را انتخاب کنند 251 واحد را باید بگذرانند.

چینش واحدهای دوره به گونه‌ای است که دانشجویان این دانشکده، همچون سایر دانشجویان حقوق دانشگاه‌های کشور، علاوه بر واحدهای مصوب وزارت علوم،تحقیقات و فناوری، با توجه به رویکرد تلفیقی رشته‌های دانشگاه امام صادقعلیه السلام، حدود 70 واحد دروس با ماهیت معارف اسلامی و با رویکرد حقوقی (فقه، اصول فقه، دوره مطالعاتی آثار استاد شهید مطهریرحمه الله، تدبر و تفسیر قرآن کریم بر اساس تفسیر المیزان، زبان عربی (قواعد و مکالمه عربی) و ... ) و همچنین زبان انگلیسی را در طول تحصیل می‌گذرانند.

امتیاز دانشجویان رشته معارف اسلامی و حقوق این دانشگاه این است که می‌توانند به جای زبان انگلیسی، زبان فرانسه را انتخاب کرده و بر آن مسلط شوند.

از جمله دروس تخصصی این رشته در این مقطع می‌توان به حقوق مدنی، حقوق تجارت، حقوق اساسی، حقوق جزای عمومی و اختصاصی، حقوق بین الملل عمومی و خصوصی، حقوق اداری، حقوق کار، حقوق تطبیقی، پزشکی قانونی، جرم‌شناسی، آیین دادرسی مدنی و آیین دادرسی کیفری و... اشاره کرد.

رشته حقوق در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادقعلیه السلام دارای سه گرایش می‌باشد:

  1. گرایش حقوق جزا و جرم‌شناسی: هدف از این گرایش عبارت است از بررسی، جرم‌شناسی و وضع قوانین حاکم بر کنترل افعالی در جامعه که منجر به تهدید ارزش‌ها می‌گردد. بررسی مفهوم عام جرم و چرایی و مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده آن، مجرم، مسئولیت کیفری و مجازات، بررسی جرائم علیه اشخاص، اموال و امنیت ملی از جمله مباحث مطرح در این گرایش می‌باشد. ضمن این‌که مبانی فلسفی جرم و مجازات نیز مورد توجه خواهد بود.
  2. گرایش حقوق خصوصی: دانشجویان در این گرایش با دروسی آشنا می‌شوند که هدف از آن بررسی قوانین و قواعد حاکم بر رفتار و تعامل افراد جامعه با یکدیگر می‌باشد. از جمله دروس مطالعاتی این گرایش می‌توان به حقوق مدنی، حقوق تجارت، آیین دادرسی مدنی و حقوق بین‌الملل خصوصی و... اشاره نمود.
  3. گرایش حقوق عمومی: در این گرایش از رشته معارف اسلامی و حقوق دانشجویان به مطالعه و تحلیل قوانین و مقرراتی می‌پردازند که ناظر به کارکرد و کارویژه دولت و سازمان‌های آن با یکدیگر و با شهروندان می‌باشد. از جمله شاخه‌های اصلی این گرایش می‌توان به حقوق اساسی، حقوق اداری، حقوق کار، حقوق مالی، حقوق بین الملل عمومی و... اشاره نمود.

 دانشگاه امام صادقعلیه السلام در مقطع دکترای تخصصی رشته معارف اسلامی و حقوق، در گرایش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، حقوق خصوصی و حقوق عمومی نیز دانشجو می‌پذیرد. لازم به ذکر است که دوره دکتری بصورت ناپیوسته بوده و برای ورود به این مقطع، از داوطلبان به صورت کنکور کتبی و مصاحبه علمی شفاهی، آزمون به عمل می‌آید.

 

ه) کارکردها و توانمندسازی‌های رشته

هدف اصلی دانشگاه از تأسیس رشته معارف اسلامی و حقوق، تربیت محققان و پژوهشگران جوانی است که در حوزه حقوق اسلامی صاحب نظریه و تولیدکننده دانش باشند. بر این اساس تنوع دروس معارف اسلامی که به مثابه فراهم‌سازی مقدمات لازم برای تلفیق رشته حقوق با معارف دینی است، زمینه و فرصت مقتضی را برای دانشجویان دغدغه‌مند برای گام‌نهادن در راستای تولید علم حقوق اسلامی و به تبع آن متخصصین و کارشناسان حقوق اسلامی فراهم ساخته است.

 

و) اساتید برجسته دانشکده

1- دکتر محسن اسماعیلی

دکتر اسماعیلی در سال 1387 مدرک دکترای حقوق خصوصی خود را از دانشگاه تربیت مدرس اخذ کرد. وی از سال 1383 تا سال 1391، ریاست دانشکده حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام را برعهده داشت و در حال حاضر علاوه بر تدریس دروس تخصصی گرایش‌های حقوق خصوصی و حقوق عمومی در دانشگاه، عضو حقوق‌دان شورای نگهبان و عضو مجلس خبرگان رهبری نیز می‌باشد. از ایشان کتب و مقالات متعددی به چاپ رسیده که از آن جمله می‌توان به گفتارهایی در حقوق شهری و شهروندی، پیوند دین و قانون و ... اشاره کرد.

2- دکتر نجادعلی الماسی

دکتر الماسی پس از اخذ مدرک دکترای حقوق خود در سال 1350 از فرانسه، به ایران بازگشت و از همان سال عضو هیأت علمی دانشگاه تهران شد. وی در دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشگاه امام صادق علیه‌السلام مشغول به تدریس می‌باشد. از ایشان مقالات و کتب علمی متعددی منتشر شده که معروف‌ترین آن‌ها دو کتاب با نام‌های «تعارض قوانین» و «حقوق بین‌الملل خصوصی» بوده که هر دو از کتب منبع رشته حقوق بین‌الملل در کشور محسوب می‌گردد. دکتر الماسی یکی از مفاخر علم حقوق بوده و به عنوان پدر حقوق بین‌الملل خصوصی ایران شناخته می‌شود.

3- دکتر غلامحسین الهام

دکتر الهام در سال 1375 مدرک دکترای حقوق جزای خود را از دانشگاه تربیت مدرس اخذ کرد. وی علاوه بر فعالیت‌های اجرایی در قوه مجریه، قوه قضائیه و شورای نگهبان، به تدریس در دانشگاه‌های مختلف مشغول بوده و در سال‌های 1389 تا 1395 مدیر گروه حقوق جزا دانشگاه تهران بوده‌اند. ایشان هم اکنون به عنوان عضو هیأت علمی و مدیر گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام مشغول به فعالیت هستند. از دکتر الهام مقالات معتبر علمی و کتب متعددی به چاپ رسیده که از آن جمله می‌توان به مبانی فقهی و حقوقی تعدد و تکرار جرم، دولت مطلوب از دیدگاه امام خمینی(ره) و ... اشاره کرد.

4- دکتر توکل حبیب‌زاده

دکتر حبیب‌زاده پس از اتمام تحصیلات خود در دانشگاه امام صادق علیه‌السلام به فرانسه رفت و مدرک دکترای حقوق خود را از دانشگاه روبرت شومان در سال 1377 اخذ کرد و از همان سال در کنار فعالیت‌های اجرایی متعدد، به عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام به تدریس در حوزه حقوق عمومی و حقوق بین‌الملل در دانشگاه‌های مختلف پرداخت. ایشان از سال 1386 تا کنون به عنوان مدیر گروه حقوق عمومی دانشکده معارف اسلامی و حقوق مشغول به فعالیت بوده و دارای کتب مقالات متعددی از جمله در آمدي بر حقوق اساسي تطبيقي، مجمع تشخیص مصلحت نظام از دیدگاه فقه و حقوق و ... می‌باشد.

5- دکتر علی غلامی

دکتر غلامی مدرک دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی از دانشگاه امام صادق علیه‌السلام اخذ کرد. او از سال 1381 به عضویت هیأت علمی دانشکده حقوق این دانشگاه درآمد و از سال 1392 تا کنون به عنوان رئیس دانشکده معارف اسلامی و حقوق مشغول به فعالیت می‌باشد. وی علاوه بر تدریس دروس تخصصی حقوق جزا و جرم‌شناسی و چاپ کتب و مقالات متعدد از جمله عوامل مانع مسئوليت کيفري، از اخلاق حسنه تا امنيت اخلاقي و ...، مطالعات جنبی در حوزه‌هاي اعتقادي با محوریت کتب شهيد مطهري(ره) و انديشمندان معاصر، تفسير الميزان، جايگاه و حقوق زن در اسلام و غرب، حجاب و عفاف، ‌حکومت اسلامي و ولايت فقيه داشته و در این زمینه چندین کتاب از جمله مسأله‌ حجاب در غرب (بررسي حقوقي- جامعه‌شناختي)، حقوق جوانان در جمهوري اسلامي ايران و ... به قلم ایشان منتشر شده است.

6- دکتر عباسعلی کدخدائی

دکتر کدخدائی پس از اخد مدرک دکترای حقوق بین‌الملل از انگلستان، به عنوان عضو هیأت علمی دانشگاه تهران مشغول به فعالیت شد. وی در حال حاضر علاوه بر تدریس دروس تخصصی مرتبط با رشته حقوق عمومی و حقوق بین‌الملل در دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، عضو حقوق‌دان شورای نگهبان قانون اساسی نیز می‌باشد. از ایشان کتب و مقالات متعددی به منتشر شده که از آن جمله می‌توان به حاکمیت قانون و ولایت مطلقه فقیه، بازخوانی نظام قضائی جمهوری اسلامی و ... اشاره کرد.

7- حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدمصطفی مصطفوی

دکتر مصطفوی مدرک دکترای فقه و حقوق خصوصی خود را از دانشگاه عالی شهید مطهری(ره) اخذ کرد. او از سال 1386 به عنوان عضو هیأت علمی دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام مشغول به تدریس دروس مختلف حقوق خصوصی و همچنین دروس مرتبط با فقه و اصول فقه شد و در سال 1394 به عنوان مدیر گروه حقوق خصوصی دانشکده منصوب گردید. از ایشان مقالات علمی متعددی از جمله «تقاص، سببي در سقوط تعهدات»، «تحليل عقد حفاظت در نظام حقوقي ايران با مطالعه تطبيقي در حقوق فرانسه» و ... به چاپ رسیده است.

8- دکتر حسین میرمحمدصادقی

دکتر میرمحمدصادقی پس از اخذ مدرک دکترای حقوق جزا از انگلستان، به ایران بازگشت و به تدریس دروس تخصصی حوزه حقوق جزا و جرم‌شناسی پرداخت. او هم‌اکنون عضو هیأت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی (ره) بوده و مشغول به تدریس در دانشگاه‌های مختلف کشور از جمله دانشگاه امام صادق علیه‌السلام می‌باشد. کتب و مقالات متعددی به قلم وی منتشر شده است که از آن جمله می‌توان به دوره سه جلدی ایشان در حوزه حقوق جزای کیفری اختصاصی با نام‌های «جرايم عليه اشخاص»، «جرایم علیه اموال و مالکیت» و «جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی» اشاره کرد که به عنوان منبع درسی در سرار کشور تدریس می‌شود.

 

برای آشنایی بیشتر: وب سایت دانشکده معارف اسلامی و حقوق